Between 1995 and 1999 the Flemish government succeeded in approving pieces of legislation intended to counter the spatial developments that had characterised the preceding periods, namely suburbanisation and urban decay. It passed a law to combat vacancy and slum housing (1995), a law to invest in social urban renewal (1996), a housing law (1997), a new law on spatial planning (1999), and the first comprehensive spatial plan (1997). Unfortunately, recent information and an evaluation of the spatial planning effort reveal that these initiatives have not been successful. The suburbanisation of native Belgians did not stop: on the contrary, it is accelerating again. And the population growth in the cities is due to people coming from abroad (through family reunification or formation or as asylum seekers). In this contribution I investigate suburbanisation and deurbanisation, asking why housing sprawl in Flanders is so persistent. I examine the structures behind sprawl, viewing them as the consequence of a longstanding dialectical process whereby physical artefacts interact with political choices and actions, cultural convictions, and economic possibilities that have reinforced each other in daily practice over and over again in one predominant direction. The basic argument is that Flanders' spatial planning and urban policies are locked into historical choices, making it difficult to implement new options successfully.
Get full access to this article
View all access options for this article.
References
1.
AusterP, 2004The New York Trilogy (Faber and Faber, New York)
2.
AXA2004, “Een studie naar de houding van de Belg ten aanzien van wonen” [A study on the attitudes of Belgians towards housing], http://www.axa.be
3.
BengtssonBRuonavaaraH, 2010, “Introduction to the special issue. Path dependency in housing”Housing, Theory and Society27193–203
4.
BoonLP, 1988Memoires van Boontje [Memories of Boontje] (Arbeiderspers, Amsterdam)
5.
BourdyLCabusPCorijnEDe RynckFKestelootCLoeckxA, 2003De eeuw van de stad. Over stadsrepublieken en rastersteden [The century of the city. On city republics and grid cities], Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap, Brussels
6.
BraemR, 1968Het lelijkste land ter wereld [The ugliest country in the world] (Davidsfonds, Leuven)
7.
BuystE, 1992, “An economic history of residential building in Belgium between 1890 and 1961, Studies in Belgian Economic History 1”, Koninklijke Academie voor Wetenschappen, Letteren en Schone Kunsten van België, Brussels
8.
CabusP, 1983, “Het gewestplan en de verstedelijking” [The district plan and urbanisation]GERV Berichten number 38, 57–100
9.
De CaignyS, 2007Bouwen aan een nieuwe thuis. Wooncultuur in Vlaanderen tijdens het Interbellum [Building on a new home. Housing culturen in Flanders between the wars], unpublished PhD, Department of History, Catholic University of Leuven, Leuven
10.
De DeckerP, 1993, “Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen. Deelproject Prognoses: Huisvesting” [Spatial Structure Plan Flanders. Subproject prognoses: Housing], report for KU Leuven Research and Development, Gent
11.
De DeckerP, 1996, “Doe-het-zelf. Over marktgericht huisvesten in een verzorgingsstaat” [Do it yourself. On market-oriented housing in a welfare state] Nieuw Tijdschrift voor de Volkshuisvesting2(6) 32–35
12.
De DeckerP, 2000, “Who benefits from housing subsidies in Flanders, Belgium?”, paper presented at the ENHR Conference, Gälve, June; copy available from the author
13.
De DeckerP, 2001, “Jammed between housing and property rights. Belgian private renting in perspective”European Journal of Housing Policy1 (1) 17–40
14.
De DeckerP, 2002, “On the rise of social rental agencies in Belgium”Urban Studies39297–326
15.
De DeckerP, 2004De ondraaglijke lichtheid van het heleid voor de stad in Vlaanderen. Van geïndividualiseerd woonmodel tot stedelijke crisis: Een sociologische analyse [The unbearable lightness of urban policies in Flanders. From an individualised housing model to an urban crisis: A sociological analysis], unpublished PhD thesis, Faculty of Political and Social Sciences, Antwerp Unversity
16.
De DeckerP, 2005, “Belgium. Household interview report, report for the research project ‘Origins of security and insecurity: The interplay of housing systems with jobs, household structures, finance and social security’”, OASeS (Centre on Inequality, Poverty, Social Exclusion and the City), Universiteit Antwerp
17.
De DeckerP, 2010, “Woonbeleid: Geprangd tussen selectiviteit en legitimiteit?” [Housing policy: Squeezed between selectivity and legitimacy?]Samenleving en Politiek17(2) 11–20
18.
De DeckerPLammensEvan der SluysPvan der VlietLVan SeverenPJ, 1987, “Flanders' urbanity: An outline”Planning Outlook30 (2) 91–98
19.
De DeckerPKestelootCDe MaesschalckFVrankenJ, 2005, “Revitalising the city in an anti-urban context: Extreme right and the rise of an urban policy in Flanders, Belgium”International Journal of Urban and Regional Research29152–171
20.
De DeckerPHeylenKPannecouckeI, 2008, “What's left after paying the housing bill? Evolution of the equivalent residual income for Flanders, Belgium 1985–2005”, paper presented at the European Network for Housing Research Conference, Dublin, 6–9 July, copy available from the author
21.
De DeckerPRyckewaertMVandekerckhoveBPismanAVastmansFLe RoyM, 2010Ruimte voor wonen [Space for housing] (Garant, Antwerp)
22.
De GeyterX (Architects), 2002After-sprawl (NAi, Rotterdam)
23.
De MeulderBDe DeckerPVan HerckKRyckwaertMVansteelantH, 1999, “Over de plaats van de volkswoningbouw in de Vlaamse ruimte” [On the position of social housing in Flanders], in Huiszoeking Een kijkboek sociale woningbouw [House search] Eds De DeckerPVanmeleEDemalsscheM, Ministerie Vlaamse gemeenschap, Brussels, pp 10–86
24.
DeneckereG, 2010, “Stad van industrie en arbeid” [City of industry and labour], in Gent. Stad van alle tijden [Ghent. City of all times], Eds BooneMDeneckereG, Mercatorfonds/STAM, Gent, pp 144–199
25.
DesléE, 1990, “Bouwen en wonen te Brussel (1945–1958). De moeizame uitbouw van de keynesiaanse welvaartsstaat en de rol van de mediterrane gastarbeiders” [The difficult creation of a Keynesian welfare state and the role of guest workers]Belgisch Tijdschrift voor Nieuwste Geschiedenis21413–482
26.
DessourouxC, 2008Gedeelde ruimten/betwiste ruimten. Brussel, een hoofdstad en haar inwoners [Shared spaces/contested spaces. Brussels, a capital and her inhabitants] (Brussels Hoofdstedelijk Gewest, Brussel)
27.
DierckxDVan HerckNVrankenJ (Eds), 2010Armoede in België [Poverty in Belgium] (Acco, Leuven)
28.
DolingJFordJ, 2007, “A union of homeowners”European Journal of Housing Policies7212–233
29.
DumontME, 1951Gent, een stedenaardrijkskundige studie [Ghent: A geographical study] (De Tempel, Brugge)
30.
ElchardusMRoggemansW, 2010, “De ideale levensloop van jongeren” [The ideal life of youngsters], in Jongeren in cijfers en letters [Youngsters in figures and letters], Eds VettenburgNElchardusMWalgraveL (Acco, Leuven) pp 161–180
31.
ElchardusMSmitsW, 2005, “Jongeren van nu” [Young people now], http://www.Knack.be
32.
FlintJRowlandsR, 2003, “Commodification, normalisation and intervention: Cultural, social and symbolic capital in housing consumption and governance”Journal of Housing and the Built Environment18213–232
33.
GhijsI, 2000, “Ik worstel en kom boven” [I fight and rise], interview with Chris de Stoop and Tom LannoyDe Standaard 8 September, pp 9–11
34.
GoossensL, 1982Het sociaal huisvestingsbeleid in België. Een historisch-sociologische analyse van de maatschappelijke probleembehandeling op het gebied van het wonen [Social housing policy in Belgium. A historical and sociological analysis] unpublished PhD thesis, Department of Political and Social Sciences, Catholic University of Leuven
35.
GoossensL, 1983, “Het sociaal huisvestingsbeleid in België sinds 1830” [Social housing policy in Belgium since 1830], in Sociaal woonbeleid [Social housing policy] Eds KnopsGGoossensL, Koning Boudewijnstichting, Brussels, pp 12–33
36.
GoossensLNoensIMaesT, 1991Wrikken aan wonen [Recalibrating housing] Koning Boudewijnstichting, Brussels
37.
HeylenKLe RoyM.BrouckeVanden SVandekerckhoveBWintersS, 2007, “Wonen in Vlaanderen. De resultaten van de woonsurvey 2005 en de uitwendige woningschouwing 2005” [Housing in Flanders. The results of the 2005 housing survey], Kenniscentrum voor een Duurzaam Woonbeleid in opdracht van de Vlaamse gemeenschap, Brussels
38.
JanssensP, 1985, “De ontwikkeling van de ruimtelijke ordening in België” [The development of spatial planning in Belgium], in Ruimtelijke Planning Afl. 14, I.B.1., Van Loghum Slaterus, Antwerp
39.
KestelootC, 2003, “Verstedelijking in Vlaanderen: Problemen, kansen en uitdagingen voor het beleid van de 21ste eeuw” [Urbanisation in Flanders: Problems, chances and challenges for the 21st century], in De eeuw van de stad. Over stadsrepublieken en rastersteden Eds BoudryLCabusPDe RynckFKestelootCLoeckxA, Vlaamse Gemeenschap, Brussels, pp 15–40
KleinmanM, 1996Housing, Welfare and the State in Europe: A Comparative Analysis of Britain, France and Germany (Edward Elgar, Cheltenham, Glos)
42.
LancksweerdtELavrysenL, 1988, “De geschiedenis van de private huurwetgeving in het licht van de woonzekerheid” [The history of the private rental legislation], in Wonen in (on)zekerheid [Living in (in) security], Eds HubeauBLanotteVande J (Kluwer, Antwerp) pp 19–62
43.
LisC, 1969, “Woontoestanden en gangensaneringen te Antwerpen in het midden der 19de eeuw” [Housing conditions and rationalisations in the mid–19th century in Antwerp] Belgisch Tijdschrift voor Nieuwste Geschiedenis1(3/4) 93–131
44.
LisC, 1977, “Proletarisch wonen in westeuropese steden in de 19de eeuw: Van wildgroei naar sociale controle” [Proletarian living in West European cities in the 19th century: From proliferation to social control] Belgisch Tijdschrift voor Nieuwste Geschiedenis8(3/4) 325–366
45.
LoeckxA, 2004, “De eeuw van de stad” [The century of the city], interview inLokaal (May) pp 10–13
46.
LorisI, 2011, “Woonaanbod in Vlaanderen” [Housing supply in Flanders]Ruimte en Maatschappij2(4) 72–86
47.
MoortgatWVandekerckhoveB, 2007, “Ruimtelijke analyse van de migratie in en naar Vlaanderen [A spatial analysis of migration in and to Flanders]Ruimte en Planning27(4) 6–17
48.
MougenotC, 1988, “Promoting the single-family house in Belgium: The social construction of model housing”International Journal of Urban and Regional Research12531–547
49.
NotteboomB, 2006, “De verborgen ideologie van Jean Massart. Vertogen over landschap en (anti-) stedelijkheid in het begin van de twintigste eeuw” [The hidden ideology of Jean Massart. Discourses on landscape and anti-urbanity in the early 20th century] Stadsgeschiedenis (1) 51–68
50.
PeetersL, 1995, “Voor steden en mensen. Beleidsbrief 1995” [For cities and people. Policy note 1995], Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap, Brussels
51.
PehlivanF, 2003Enkele reis Istanboel/Brussel [Single trip Istanbul/Brussels] (Houtekiet, Antwerp)
52.
PercevalPKruismansB, 2004België voor beginners [Belgium for beginners] (Van Halewyck, Leuven)
53.
PolaskyJ, 2001, “Een typisch Belgisch fenomeen: De werkmanstreinen en hun social-economische impact” [A typical Belgian phenomenon: The workman's trains and their socio-economic impact], in Sporen in België [Railway tracks in Belgium], Eds Van Der HertenBVan MeertenMVerbeurgtG (Leuvense Universitaire Pers, Leuven) pp 322–335
54.
PottéR, 2003, “De weg is nog lang” [The road is still long], interview in Knack 23 April, pp 44–46
55.
ReynebeauM, 2010, “De moed van zijn overtuiging” [The courage of his belief]De Standaard 9 August
56.
RowntreeBS, 1910Land and Labour: Lessons from Belgium (Macmillan, London) republished 2010 (Nabu Press, Charleston, SC)
57.
SaeyP, 1988De eerste generatie projecten van ruimtelijke ordening kop macro-niveau in Vlaanderen [The first-generation project on spatial planning at macrolevel in Flanders] Publicaties van het Seminarie voor Menselijke en Ekonomische Geografie, Gent
58.
SaundersP, 1990A Nation of Homeowners (Unwin Hyman, London)
59.
SmetsM, 1977De ontwikkeling van de tuinwijkgedachte in België. Een overzicht van de Belgische volkswoningbouw 1830–1930 [The development of the garden neighbourhood idea in Belgium. A review of public housing in Belgium 1830–1930] (Mardaga, Brussels)
60.
SteenselsW, 1977a, “De tussenkomst van de overheid in de arbeidershuisvesting: Gent 1850–1904” [The interference of the government in the housing of workers: Ghent 1850–1904] Belgisch Tijdschrift voor Nieuwste Geschiedenis8447–500
61.
SteenselsW, 1977b, “M. Smets. De ontwikkeling van de tuinwijkgedachte in België” [Smets. The development of the garden neighourhood idea in Belgium] Belgisch Tijdschrift voor Nieuwste Geschiedenis8583–586
62.
StevaertS, 2003, “Steve op de rooster” [Steve on the grid], Socialist Party (SP.a), Brussels
63.
StudioBrussel, 2008, “Wat vindt de jeugd tegenwoordig van zichzelf?” [What does the youth of today think of itself?], http://www.stubru.be
64.
TerhorstPJFVan de VenJCL, 1997, “Fragmented Brussels and consolidated Amsterdam”, No. 223, Nederlandse Geografische Studies, Amsterdam
65.
VandermottenCKestelootCSiegersKBrouckeVanden LMarissalPVan HammeGIppersielBDe BethuneSNaikenR, 2006Dynamische analyse van de buurten in moeilijkheden in de Belgische stadsgewesten [Dynamic analysis of the poor neighbourhoods in the Belgian urban regions] (ULB, KUL, ICEDD, Brussels/Leuven)
66.
Van der PoelDC, 1958Mens en woning in de gemeenschap [Man and housing in community] (G Van Saane, Amsterdam)
67.
VanderveldeE, 1903L'exode rural et le retour aux champs [Rural flight and return to the fields], Bibliothèque générale des sciences sociales 16 (Alcan, Paris)
68.
VanhauteE, 1996, “Chacun est propriétaire ou espère le devenir. Het grondbezit in Vlaanderen einde 19de-begin 20ste eeuw” [Everybody is owner or expects to become one. Land property in Flanders at the end of the 19th, beginning of the 20th century]Belgisch Tijdschrift voor Nieuwste Geschiedenis6105–131
69.
Van HavreD, 1967, “Verkavelingen en bodembeleid” [Allotments and land policy]Stero1(1) 13–20
70.
Van HerckKAvermaeteT, 2006Wonen in Welvaart. Woningbouw en wooncultuur in Vlaanderen, 1948–1973 [Housing in prosperity. House construction and housing culure in Flanders, 1948–1973] (Uitgeverij 010, Rotterdam)
71.
Van IsackerK, 1978Mijn land in de kering 1830–1980. Deel 1:1830–1914 [My land at the crossroad 1830–1980. Part 1: 1830–1914] (De Nederlandse Boekhandel, Antwerp)
72.
Van IstendaelG, 1989Het Belgisch labyrinth [The Belgian labyrinth] (Atlas, Amsterdam)
73.
VannesteDThomasIGoossensLDe DeckerPLaureysJLaureyssenIQuérriauXVanderstraetenLWeversW, 2007, “Woning en woonomgeving in België” [House and housing environment], FOD Economie, KMO, Middenstand en Energie, Algemene Directie Statistiek en Economische Informatie, Brussels
74.
VerhetselAWitloxFTierensN, 2003Jongeren en wonen in Vlaanderen. Woonsituatie, woonwensen en woonbehoeften [Younsters and housing in Flanders. Housing condition, housing desires and housing needs] (De Boeck, Antwerp)
75.
VerhetselAThomasIVan HeckeEBeelenM, 2007Pendel in België. Deel 1: De woonwerk-verplaatsingen [Commuting in Belgium. Part 1: House to work travel] (FOD Economische Zaken, KMO, Middenstand and Europa, Brussels)
76.
VerhoevenK, 2006, “Het huis onzer dromen” [The house of our dreams] De Standaard 16 December, pp 18–20
VerleyenM, 2007, “Voorloper van de file” [The precursor of the file] Knack 7 March, pp 90–91
79.
VoetsJDe PeuterBVandekerckhoveBBroeckaertDLe RoyMMaesPDe DeckerPBervoetsWvan der HeydenRBlummelP, 2010, “Evaluerend onderzoek naar de effectiviteit van de uitvoering van het ruimtelijk beleid in Vlaanderen” [An evaluation of the effectiveness of the execution of spatial planning in Flanders] Vlaamse Overheid/Departement Ruimtelijke Ordening, Woonbeleid en Onroerend Erfgoed/Afdeling Ruimtelijke Planning
WillemsP, 2008Migratiebewegingen in het Vlaamse gewest in de periode 1997–2006 [Migration movements in Flanders, 1997–2006] Studiedienst van de Vlaamse regering, Brussels
83.
WintersSDe DeckerP, 2009, “Wonen in Vlaanderen: Over kwaliteit, betaalbaarheid en woonzekerheid” [Housing in Flanders: On quality, affordability and security], in De Staat van Vlaanderen 2009 [The condition of Flanders 2009], Eds VanderleydenLCallensMNoppeJ, Studiedienst van de Vlaamse regering, Brussels, pp 199–234
84.
WitteE, 1990Politiek en democratie [Politics and democracy] (VUB Press, Brussels)
85.
WitteE, 2005, “De doorbraak van een burgerlijk parlementair-constitutionele staat (1830–1848)” [The breakthrough of a bourgeois state], in Politieke geschiedenis van België. Van 1830 tot heden [The political history of Belgium. From 1830 until now] Eds WitteECraeybeckxJMeynenA (Standaard Uitgeverij, Antwerp) pp 17–64
